İş Hayatında Sabır: Terfi mi Bekliyoruz, Yoksa Aynı Sandalyede Kök mü Salıyoruz?
İş hayatı sabrın hem en çok gerektiği hem de en çok yanlış anlaşıldığı alanlardan biridir.
Yeni mezun bir çalışan düşünün. İşe büyük umutlarla başlamış. İlk ayında projeler yöneteceğini, üçüncü ayında şirketin vazgeçilmez insanı olacağını, altıncı ayında da yöneticisinin kendisine özel bir makam koltuğu alacağını hayal ediyor.
Aradan altı ay geçiyor. Hâlâ e-posta düzenliyor, toplantı notu tutuyor ve kahve makinesinin arızalandığını herkesten önce fark ediyor.
Bu noktada iki farklı yol var.
Birinci yol, “Ben burada hiçbir yere gelemeyeceğim” diyerek aniden istifa etmek. İkinci yol ise mevcut durumunu değerlendirmek, hangi becerileri kazandığını görmek, yöneticisinden geri bildirim istemek ve ilerlemek için somut hedefler belirlemek.
İkinci yol genellikle daha stratejik bir yaklaşımdır. Fakat bu, insanın her koşulda bulunduğu işte kalması gerektiği anlamına gelmez.
Çalışan sürekli aşağılanıyor, emeğinin karşılığını alamıyor, gelişme fırsatı bulamıyor veya sağlığını olumsuz etkileyen koşullarda çalışıyorsa yalnızca sabretmesi gerektiğini söylemek yeterli değildir. Alternatifleri araştırmak, haklarını öğrenmek ve gerektiğinde yeni bir iş aramak da akıllıca bir davranıştır.
Buradaki temel soru şudur: Beklediğimiz şey için bir planımız var mı?
Terfi bekliyorsanız hangi yetkinlikleri geliştirmeniz gerektiğini biliyor musunuz? İş arıyorsanız başvurularınızı değerlendirip eksiklerinizi belirliyor musunuz? Bir hedef için çalışıyorsanız ilerlemenizi ölçüyor musunuz?
Sabır, hedefi belirsiz bir bekleyişe dönüştüğünde insanı yorabilir. Hedef, plan ve geri bildirimle birleştiğinde ise gelişimi destekleyebilir.
Aile İlişkilerinde Sabır: Herkesin Haklı Olduğu O Büyük Sofra
Aile toplantılarının kendine özgü bir doğası vardır. Masada yemek yenir, geçmiş konuşulur, gelecek planları tartışılır ve mutlaka birisi diğerinin hayatına dair ücretsiz danışmanlık hizmeti sunar.
Bekâr olana evlilik tavsiyesi verilir. Evlenene çocuk tavsiyesi verilir. Çocuğu olana eğitim tavsiyesi verilir. Herkesin uzman olduğu tek alan, başkasının hayatıdır!
Böyle ortamlarda sabır gerçekten değerlidir. Çünkü insanlar farklı kuşaklarda büyümüş, farklı zorluklar yaşamış ve farklı doğrular geliştirmiş olabilir.
Anne babanız sizin kararınızı anlamayabilir. Siz de onların bazı kaygılarını gereksiz bulabilirsiniz. Bir taraf güvence ararken diğer taraf özgürlük isteyebilir. İki taraf da kendi açısından mantıklı nedenlere sahip olabilir.
Burada sabır, her söyleneni kabul etmek değil, karşı tarafın neden öyle düşündüğünü anlamaya çalışmaktır.
Örneğin, ailesinin meslek seçimine karıştığını düşünen genç bir insan öfkeyle tartışmak yerine kaygıların ne olduğunu sorabilir. Ailesi de kendi beklentilerini dayatmak yerine gencin planını ve gerekçelerini dinleyebilir.
Böylece konuşma, kimin kazanacağı belli olmayan bir mücadeleden ortak bir çözüm arayışına dönüşür.
Elbette her aile ilişkisi aynı değildir. Sürekli hakaret, tehdit veya baskı bulunan durumlarda yalnızca daha fazla anlayış göstermek çözüm olmayabilir. Sağlıklı sınırlar koymak ve güvenilir kişilerden destek almak gerekebilir.
Unutmamak gerekir ki sevgi, insanın bütün sınırlarını ortadan kaldırmasını gerektirmez.
Sabırlı Olmanın Psikolojik Tarafı: Duygularımızı Yönetmek
Sabır yalnızca ahlaki bir öğüt değil, aynı zamanda günlük yaşamda geliştirilebilen bir beceridir. İnsan beklemek zorunda kaldığında, bir engelle karşılaştığında veya istediği sonuca hemen ulaşamadığında çeşitli duygular yaşar. Hayal kırıklığı, öfke, kaygı ve huzursuzluk bunlardan bazılarıdır.
Bu duyguların ortaya çıkması tek başına başarısızlık değildir. Önemli olan, onları fark ederek davranışlarımızı bilinçli biçimde seçebilmektir.
Örneğin, öfkelendiğinizde hemen mesaj göndermek yerine birkaç dakika ara vermek, düşüncelerinizi yazmak veya kısa bir yürüyüş yapmak işe yarayabilir. Büyük bir kararı yoğun duygular içindeyken vermek yerine seçenekleri sakinleştiğinizde değerlendirmek de daha sağlıklı olabilir.
Bir başka yöntem, kontrol edebildiğimiz ve edemediğimiz şeyleri ayırmaktır.
Bir iş görüşmesinin sonucunu her zaman kontrol edemezsiniz. Ancak görüşmeye hazırlanmayı, zamanında gitmeyi ve sonrasında eksiklerinizi değerlendirmeyi kontrol edebilirsiniz.
Başka bir insanın sizi sevmesini zorla sağlayamazsınız. Ancak nasıl iletişim kurduğunuzu, hangi davranışları kabul ettiğinizi ve kendi yaşamınıza nasıl yön verdiğinizi belirleyebilirsiniz.
Bu ayrım, insanın enerjisini sürekli endişelenmek yerine yapabileceği şeylere yöneltmesine yardımcı olabilir.
Sabır konusunda dikkat edilmesi gereken bir nokta daha var: Herkesin dayanma kapasitesi aynı değildir. Uzun süreli stres, uykusuzluk, maddi sıkıntılar veya yoğun sorumluluklar insanın kendini düzenlemesini zorlaştırabilir. Bu nedenle sabırsızlık gösteren birini hemen iradesiz olarak etiketlemek doğru değildir.
Bazen insanın daha fazla sabretmeye değil, dinlenmeye, destek almaya veya koşullarını değiştirmeye ihtiyacı vardır.
Sabır ile Pasiflik Arasındaki İnce Çizgi
Şimdi işin en önemli kısmına gelelim. Her bekleyiş iyi sonuç verir mi? Elbette hayır.
Bir tohum ektiğinizde filizlenmesi için zaman tanımanız gerekir. Ancak saksıya hiç tohum koymadan her sabah toprağa bakıp “Bugün de çıkmadı” demenin pek bir anlamı yoktur.
Hayatta da durum benzerdir. Bir hedefe ulaşmak için zamana ihtiyaç duyabilirsiniz. Fakat zamanın yanında emek, öğrenme ve gerektiğinde yöntem değiştirme de gerekir.
Sabır ile pasifliği birbirinden ayırmak için kendinize birkaç soru sorabilirsiniz:
- Beklediğim şey için üzerime düşeni yapıyor muyum?
- Durum zaman içinde gelişiyor mu, yoksa aynı sorun tekrar tekrar mı yaşanıyor?
- Beklemek bana bir şey kazandırıyor mu, yoksa yalnızca enerjimi mi tüketiyor?
- Şartları değiştirmek için atabileceğim gerçekçi bir adım var mı?
- Bu sürecin bana maliyeti nedir ve bu maliyet benim için kabul edilebilir mi?
Bu soruların yanıtları, ne zaman devam etmek ve ne zaman farklı bir yol seçmek gerektiğini anlamaya yardımcı olabilir.
Örneğin, bir sınava hazırlanan öğrenci istediği puanı alamadığında hemen vazgeçmeyebilir. Çalışma yöntemini gözden geçirir, eksik konularını belirler ve yeni bir program hazırlar. Burada devam etmek anlamlıdır.
Fakat aynı öğrenci hiç dinlenmeden çalışıyor, sağlığını ihmal ediyor ve başarısızlığının nedenlerini incelemiyorsa daha fazla çalışmak tek başına yeterli olmayabilir. Belki de yöntemini değiştirmesi, destek alması veya hedefini yeniden değerlendirmesi gerekiyordur.
Dolayısıyla sabır, her koşulda aynı yönde ilerlemek değildir. Bazen ilerlemek, rotayı değiştirmektir.
Günlük Hayatta Sabır Geliştirmek İçin Küçük Ama Etkili Yöntemler
Sabırlı olmak için bir dağın tepesinde meditasyon yapmanız veya sabahın beşinde kalkıp hayatınızı baştan yaratmanız gerekmiyor. Günlük hayatın içindeki küçük alışkanlıklar bile fark yaratabilir.
1. Tepki vermeden önce kısa bir ara verin.
Öfkelendiğinizde hemen cevap vermek zorunda değilsiniz. Birkaç derin nefes almak ve ne söylemek istediğinizi düşünmek, gereksiz tartışmaların önüne geçebilir.
2. Beklentilerinizi gerçekçi tutun.
Bir dili iki haftada akıcı konuşmayı, hiç spor yapmadan bir ayda maraton koşmayı veya bir gecede bütün hayatınızı değiştirmeyi beklemek hayal kırıklığını artırabilir. Büyük hedefleri küçük adımlara bölmek daha uygulanabilir bir yaklaşım sunar.
3. İlerlemenizi görünür hâle getirin.
Bir hedefe ulaşmak zaman alıyorsa yalnızca sonuca odaklanmayın. Her hafta öğrendiğiniz yeni bilgileri, tamamladığınız işleri veya geliştirdiğiniz becerileri not edin. Böylece ilerlemenin yalnızca büyük sonuçlardan ibaret olmadığını görebilirsiniz.
İş hayatı sabrın hem en çok gerektiği hem de en çok yanlış anlaşıldığı alanlardan biridir.
Yeni mezun bir çalışan düşünün. İşe büyük umutlarla başlamış. İlk ayında projeler yöneteceğini, üçüncü ayında şirketin vazgeçilmez insanı olacağını, altıncı ayında da yöneticisinin kendisine özel bir makam koltuğu alacağını hayal ediyor.
Aradan altı ay geçiyor. Hâlâ e-posta düzenliyor, toplantı notu tutuyor ve kahve makinesinin arızalandığını herkesten önce fark ediyor.
Bu noktada iki farklı yol var.
Birinci yol, “Ben burada hiçbir yere gelemeyeceğim” diyerek aniden istifa etmek. İkinci yol ise mevcut durumunu değerlendirmek, hangi becerileri kazandığını görmek, yöneticisinden geri bildirim istemek ve ilerlemek için somut hedefler belirlemek.
İkinci yol genellikle daha stratejik bir yaklaşımdır. Fakat bu, insanın her koşulda bulunduğu işte kalması gerektiği anlamına gelmez.
Çalışan sürekli aşağılanıyor, emeğinin karşılığını alamıyor, gelişme fırsatı bulamıyor veya sağlığını olumsuz etkileyen koşullarda çalışıyorsa yalnızca sabretmesi gerektiğini söylemek yeterli değildir. Alternatifleri araştırmak, haklarını öğrenmek ve gerektiğinde yeni bir iş aramak da akıllıca bir davranıştır.
Buradaki temel soru şudur: Beklediğimiz şey için bir planımız var mı?
Terfi bekliyorsanız hangi yetkinlikleri geliştirmeniz gerektiğini biliyor musunuz? İş arıyorsanız başvurularınızı değerlendirip eksiklerinizi belirliyor musunuz? Bir hedef için çalışıyorsanız ilerlemenizi ölçüyor musunuz?
Sabır, hedefi belirsiz bir bekleyişe dönüştüğünde insanı yorabilir. Hedef, plan ve geri bildirimle birleştiğinde ise gelişimi destekleyebilir.
Aile İlişkilerinde Sabır: Herkesin Haklı Olduğu O Büyük Sofra
Aile toplantılarının kendine özgü bir doğası vardır. Masada yemek yenir, geçmiş konuşulur, gelecek planları tartışılır ve mutlaka birisi diğerinin hayatına dair ücretsiz danışmanlık hizmeti sunar.
Bekâr olana evlilik tavsiyesi verilir. Evlenene çocuk tavsiyesi verilir. Çocuğu olana eğitim tavsiyesi verilir. Herkesin uzman olduğu tek alan, başkasının hayatıdır!
Böyle ortamlarda sabır gerçekten değerlidir. Çünkü insanlar farklı kuşaklarda büyümüş, farklı zorluklar yaşamış ve farklı doğrular geliştirmiş olabilir.
Anne babanız sizin kararınızı anlamayabilir. Siz de onların bazı kaygılarını gereksiz bulabilirsiniz. Bir taraf güvence ararken diğer taraf özgürlük isteyebilir. İki taraf da kendi açısından mantıklı nedenlere sahip olabilir.
Burada sabır, her söyleneni kabul etmek değil, karşı tarafın neden öyle düşündüğünü anlamaya çalışmaktır.
Örneğin, ailesinin meslek seçimine karıştığını düşünen genç bir insan öfkeyle tartışmak yerine kaygıların ne olduğunu sorabilir. Ailesi de kendi beklentilerini dayatmak yerine gencin planını ve gerekçelerini dinleyebilir.
Böylece konuşma, kimin kazanacağı belli olmayan bir mücadeleden ortak bir çözüm arayışına dönüşür.
Elbette her aile ilişkisi aynı değildir. Sürekli hakaret, tehdit veya baskı bulunan durumlarda yalnızca daha fazla anlayış göstermek çözüm olmayabilir. Sağlıklı sınırlar koymak ve güvenilir kişilerden destek almak gerekebilir.
Unutmamak gerekir ki sevgi, insanın bütün sınırlarını ortadan kaldırmasını gerektirmez.
Sabırlı Olmanın Psikolojik Tarafı: Duygularımızı Yönetmek
Sabır yalnızca ahlaki bir öğüt değil, aynı zamanda günlük yaşamda geliştirilebilen bir beceridir. İnsan beklemek zorunda kaldığında, bir engelle karşılaştığında veya istediği sonuca hemen ulaşamadığında çeşitli duygular yaşar. Hayal kırıklığı, öfke, kaygı ve huzursuzluk bunlardan bazılarıdır.
Bu duyguların ortaya çıkması tek başına başarısızlık değildir. Önemli olan, onları fark ederek davranışlarımızı bilinçli biçimde seçebilmektir.
Örneğin, öfkelendiğinizde hemen mesaj göndermek yerine birkaç dakika ara vermek, düşüncelerinizi yazmak veya kısa bir yürüyüş yapmak işe yarayabilir. Büyük bir kararı yoğun duygular içindeyken vermek yerine seçenekleri sakinleştiğinizde değerlendirmek de daha sağlıklı olabilir.
Bir başka yöntem, kontrol edebildiğimiz ve edemediğimiz şeyleri ayırmaktır.
Bir iş görüşmesinin sonucunu her zaman kontrol edemezsiniz. Ancak görüşmeye hazırlanmayı, zamanında gitmeyi ve sonrasında eksiklerinizi değerlendirmeyi kontrol edebilirsiniz.
Başka bir insanın sizi sevmesini zorla sağlayamazsınız. Ancak nasıl iletişim kurduğunuzu, hangi davranışları kabul ettiğinizi ve kendi yaşamınıza nasıl yön verdiğinizi belirleyebilirsiniz.
Bu ayrım, insanın enerjisini sürekli endişelenmek yerine yapabileceği şeylere yöneltmesine yardımcı olabilir.
Sabır konusunda dikkat edilmesi gereken bir nokta daha var: Herkesin dayanma kapasitesi aynı değildir. Uzun süreli stres, uykusuzluk, maddi sıkıntılar veya yoğun sorumluluklar insanın kendini düzenlemesini zorlaştırabilir. Bu nedenle sabırsızlık gösteren birini hemen iradesiz olarak etiketlemek doğru değildir.
Bazen insanın daha fazla sabretmeye değil, dinlenmeye, destek almaya veya koşullarını değiştirmeye ihtiyacı vardır.
Sabır ile Pasiflik Arasındaki İnce Çizgi
Şimdi işin en önemli kısmına gelelim. Her bekleyiş iyi sonuç verir mi? Elbette hayır.
Bir tohum ektiğinizde filizlenmesi için zaman tanımanız gerekir. Ancak saksıya hiç tohum koymadan her sabah toprağa bakıp “Bugün de çıkmadı” demenin pek bir anlamı yoktur.
Hayatta da durum benzerdir. Bir hedefe ulaşmak için zamana ihtiyaç duyabilirsiniz. Fakat zamanın yanında emek, öğrenme ve gerektiğinde yöntem değiştirme de gerekir.
Sabır ile pasifliği birbirinden ayırmak için kendinize birkaç soru sorabilirsiniz:
- Beklediğim şey için üzerime düşeni yapıyor muyum?
- Durum zaman içinde gelişiyor mu, yoksa aynı sorun tekrar tekrar mı yaşanıyor?
- Beklemek bana bir şey kazandırıyor mu, yoksa yalnızca enerjimi mi tüketiyor?
- Şartları değiştirmek için atabileceğim gerçekçi bir adım var mı?
- Bu sürecin bana maliyeti nedir ve bu maliyet benim için kabul edilebilir mi?
Bu soruların yanıtları, ne zaman devam etmek ve ne zaman farklı bir yol seçmek gerektiğini anlamaya yardımcı olabilir.
Örneğin, bir sınava hazırlanan öğrenci istediği puanı alamadığında hemen vazgeçmeyebilir. Çalışma yöntemini gözden geçirir, eksik konularını belirler ve yeni bir program hazırlar. Burada devam etmek anlamlıdır.
Fakat aynı öğrenci hiç dinlenmeden çalışıyor, sağlığını ihmal ediyor ve başarısızlığının nedenlerini incelemiyorsa daha fazla çalışmak tek başına yeterli olmayabilir. Belki de yöntemini değiştirmesi, destek alması veya hedefini yeniden değerlendirmesi gerekiyordur.
Dolayısıyla sabır, her koşulda aynı yönde ilerlemek değildir. Bazen ilerlemek, rotayı değiştirmektir.
Günlük Hayatta Sabır Geliştirmek İçin Küçük Ama Etkili Yöntemler
Sabırlı olmak için bir dağın tepesinde meditasyon yapmanız veya sabahın beşinde kalkıp hayatınızı baştan yaratmanız gerekmiyor. Günlük hayatın içindeki küçük alışkanlıklar bile fark yaratabilir.
1. Tepki vermeden önce kısa bir ara verin.
Öfkelendiğinizde hemen cevap vermek zorunda değilsiniz. Birkaç derin nefes almak ve ne söylemek istediğinizi düşünmek, gereksiz tartışmaların önüne geçebilir.
2. Beklentilerinizi gerçekçi tutun.
Bir dili iki haftada akıcı konuşmayı, hiç spor yapmadan bir ayda maraton koşmayı veya bir gecede bütün hayatınızı değiştirmeyi beklemek hayal kırıklığını artırabilir. Büyük hedefleri küçük adımlara bölmek daha uygulanabilir bir yaklaşım sunar.
3. İlerlemenizi görünür hâle getirin.
Bir hedefe ulaşmak zaman alıyorsa yalnızca sonuca odaklanmayın. Her hafta öğrendiğiniz yeni bilgileri, tamamladığınız işleri veya geliştirdiğiniz becerileri not edin. Böylece ilerlemenin yalnızca büyük sonuçlardan ibaret olmadığını görebilirsiniz.